Bakı. Trend:

Cəmi bir neçə gün əvvəl Censen Huanq dünyanın ən uğurlu texnologiya rəhbərlərindən biri, süni intellekt inqilabının əsas simalarından və milyardlıq biznes imperiyasının qurucusu kimi tanınırdı. Onun rəhbərlik etdiyi "Nvidia" süni intellekt bazarının ən güclü şirkətlərindən birinə çevrilmiş, Huanq isə texnologiya dünyasında söz sahibi olan nüfuzlu biznesmen obrazı formalaşdırmışdı.

Lakin şəxsi həyatı ilə bağlı üzə çıxan xəyanət iddiaları bu obrazı qısa müddətdə ciddi şəkildə sarsıtdı. Əvvəlcə çinli qadınla münasibəti barədə məlumatlar yayıldı, ardınca şirkətin yüksək vəzifəli əməkdaşı ilə əlaqəsi, daha sonra isə başqa bir işçi ilə münasibəti barədə iddialar gündəmə gəldi. Beləliklə, bir vaxtlar uğurlu biznesmen və ailə başçısı kimi tanınan Huanq özünü həm şəxsi, həm də peşəkar həyatına təsir edən böyük qalmaqalın mərkəzində tapdı.

Nəticədə, 1993-cü ildə qurduğu "Nvidia"nın rəhbərliyindən istefa verdi. Şirkətin səhmlərində kəskin eniş qeydə alındı, bazar dəyərindəki itkilər isə təxminən 600 milyard dollara çatdı. Huanqın şəxsi həyatı ilə başlayan hadisələr artıq təkcə bir şirkətin rəhbər dəyişikliyi deyil, süni intellekt sənayesinin gələcəyi ilə bağlı suallar doğuran böhrana çevrilib.

Bir münasibətdən başlayan qalmaqal

Hadisələrin ilk mərhələsində Huanqın çinli iş qadını ilə münasibəti barədə məlumatlar yayıldı. ABŞ kəşfiyyat orqanlarının həmin qadının Çin üçün işləyən mümkün təsir agenti və ya casus ola biləcəyindən şübhələndiyi bildirildi. Bu iddialar məsələni şəxsi münasibətlər çərçivəsindən çıxararaq milli təhlükəsizlik müstəvisinə daşıdı.

"Nvidia"nın direktorlar şurası noyabrın 8-də Huanqın xarici kəşfiyyat əməliyyatının hədəfi olub-olmadığını araşdırmaq üçün müstəqil yoxlamaya başlandığını açıqladı. Şirkət həmin vaxt milli təhlükəsizliyin və ya "Nvidia"nın məxfi məlumatlarının təhlükəyə düşdüyünə dair əsasların olmadığını bildirsə də, bütün məlumatların araşdırılacağını bəyan etdi.

Elə həmin gün Huanq əməkdaşlara müraciətində həyat yoldaşına xəyanət etdiyini etiraf etdi, ailəsinə və övladlarına vurduğu zərərə görə üzr istədi. O, hərəkətinə bəraət qazandırmadığını bildirdi.

Lakin bu açıqlama qalmaqalın səngiməsinə səbəb olmadı. Əksinə, sonrakı günlərdə onun şirkətin əməkdaşları ilə də münasibətlərinin olduğu barədə məlumatlar yayıldı.

Üç qadınla bağlı iddialar və rəhbərliyin qərarı

Reuters-in məlumatına görə, Huanqın "Nvidia"nın səhiyyə istiqaməti üzrə vitse-prezidenti Kimberli Pauell ilə münasibəti olduğu iddia edilib. Daha sonra agentlik iki mənbəyə istinadən onun başqa bir şirkət əməkdaşı ilə də intim münasibət yaşadığını yazıb. Həmin şəxsin adı açıqlanmayıb.

Beləliklə, mediada Huanqın üç ayrı münasibəti ilə bağlı məlumatlar gündəmə gəlib. Bununla belə, bütün iddiaların təfərrüatları müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib. “Nvidia” şirkəti, Huanq və adı çəkilən şəxslərdən bəziləri jurnalistlərin sorğularına cavab verməyib.

Qalmaqalın böyüməsi fonunda "Nvidia"nın direktorlar şurası rəhbərin gələcəyini müzakirə etməyə başlayıb. Noyabrın 12-də şirkət Huanqın prezident, baş icraçı direktor və direktorlar şurasının üzvü vəzifələrindən istefa verdiyini rəsmən açıqlayıb.

Bu qərarla "Nvidia"nın 1993-cü ildən bəri ilk dəfə onun qurucusu və əsas siması olmadan fəaliyyət göstərəcəyi yeni mərhələ başlayıb.

600 milyard dollarlıq itki: investorlar niyə narahatdır?

Huanq ətrafında yaranan qalmaqal "Nvidia" səhmlərinə də təsirsiz ötüşməyib. Şirkətin bazar dəyərinin qısa müddətdə kəskin azalması investorların rəhbərlik dəyişikliyi və gələcək strategiya ilə bağlı narahatlığını üzə çıxarıb.

"Reuters"in məlumatına görə, "Nvidia"nın bazar kapitallaşması həftə ərzində təxminən 600 milyard dollar azalıb. Səhmlər noyabrın 12-də ticarət sessiyasının əvvəlində kəskin ucuzlaşsa da, günün sonuna doğru qismən bərpa olunub və sessiyanı təxminən 4,3 faiz itki ilə başa vurub.

Burada diqqətçəkən məqam odur ki, söhbət şirkətin kassasından 600 milyard dolların çıxmasından deyil, səhmlərin bazar qiymətinin azalması nəticəsində bazar kapitallaşmasının aşağı düşməsindən gedir.

Bununla belə, baş verənlər "Nvidia"nın investorlar qarşısında etimad məsələsini gündəmə gətirib. Çünki Huanq sadəcə şirkətin rəhbəri deyildi. O, "Nvidia"nın strategiyasının, texnoloji inkişafının və süni intellekt bazarındakı yüksəlişinin əsas simalarından biri idi.

"Nvidia"nı kim idarə edəcək?

Huanqın istefasından sonra şirkətin maliyyə direktoru Kolet Kress müvəqqəti baş icraçı direktor təyin edilib. O, 2013-cü ildən "Nvidia"da çalışır və şirkətin maliyyə idarəçiliyinə rəhbərlik edir.

Direktorlar şurası daimi rəhbərin müəyyənləşdirilməsi üçün axtarışa başladığını, həm şirkətdaxili, həm də kənar namizədlərin nəzərdən keçiriləcəyini açıqlayıb.

Kressin qarşısında indi iki əsas vəzifə dayanır: şirkətin gündəlik fəaliyyətində sabitliyi qorumaq və investorları "Nvidia"nın Huanqdan sonrakı dövrdə də əvvəlki inkişaf tempini saxlaya biləcəyinə inandırmaq.

Şirkət rəhbərliyi əməliyyatların, müştəri öhdəliklərinin və məhsul planlarının davam etdiriləcəyini bəyan edib. Lakin "Nvidia" kimi texnologiya nəhəngində rəhbər dəyişikliyinin təsirləri yalnız idarəetmə strukturu ilə məhdudlaşmaya bilər.

Süni intellekt sənayesini də çətin dövr gözləyir?

"Nvidia" süni intellekt sənayesinin əsas təchizatçılarından biridir. Şirkətin istehsal etdiyi qrafik prosessorlar dünyanın aparıcı texnologiya şirkətlərinin məlumat mərkəzlərində, süni intellekt modellərinin hazırlanmasında və böyük hesablama sistemlərində istifadə olunur.

Bundan başqa, "Nvidia" son illərdə bulud infrastrukturu təminatçıları və süni intellekt laboratoriyaları ilə sıx maliyyə və biznes əlaqələri qurub. Buna görə də şirkətin rəhbərliyində baş verən dəyişiklik təkcə səhmdarların deyil, onun məhsullarından və texnologiyalarından asılı olan geniş biznes ekosisteminin də diqqət mərkəzindədir.

"Reuters" yazır ki, Huanqın gedişi süni intellekt sənayesinin gələcək inkişafı ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi artırır. Xüsusilə şirkətin bulud infrastrukturu və süni intellekt layihələrinin maliyyələşdirilməsi istiqamətindəki fəaliyyətinin necə davam edəcəyi investorları maraqlandırır.

Qalmaqal ABŞ-nin Çinlə texnologiya rəqabəti və qabaqcıl süni intellekt çiplərinin ixracı məsələsini də yenidən gündəmə gətirib. Huanq əvvəllər "Nvidia" məhsullarının Çin bazarına çıxışının qorunmasını dəstəkləyirdi. İndi isə onun çinli iş qadını ilə münasibəti barədə iddialar fonunda bu məsələyə milli təhlükəsizlik prizmasından daha çox diqqət yetirilir.

Bir həftədə dəyişən həyat

Censen Huanq 33 il ərzində "Nvidia"nı qlobal texnologiya nəhənginə çevirdi. Onun rəhbərliyi dövründə şirkət süni intellekt inqilabının əsas iştirakçılarından birinə çevrildi, Huanqın özü isə dünyanın ən tanınmış texnologiya rəhbərləri sırasında yer aldı.

Lakin son hadisələr göstərdi ki, böyük biznes uğurları belə şəxsi həyatda yaranan qalmaqalların reputasiya və idarəetmə baxımından doğura biləcəyi riskləri aradan qaldırmır.

Huanqın istefasının şirkətin uzunmüddətli inkişafına necə təsir edəcəyi hələ məlum deyil. "Nvidia"nın texnoloji imkanları, maliyyə göstəriciləri və bazardakı mövqeyi qalır. Ancaq onun qurduğu şirkətin rəhbərliyindən getməsi artıq reallıqdır.

Bir həftə əvvəl uğurlu biznesmen, ailə başçısı və xeyriyyəçi kimi tanınan Censen Huanq indi şəxsi münasibətləri, reputasiya böhranı və milyardlarla dollarla ölçülən bazar itkiləri ilə xatırlanır. Onun hekayəsi bir daha göstərir ki, biznesdə qurulan böyük nüfuz şəxsi qərarların nəticələrindən sığortalanmayıb.