Bakı. Trend:

Azərbaycanda tikinti və inşaat sektorunda fəaliyyət göstərən hüquqi şəxslərə kredit qoyuluşlarının həcmi 2026-cı il sentyabrın sonuna 2 milyard 382 milyon manat təşkil edib.

Trend-in Azərbaycan Mərkəzi Bankının statistik bülleteninə istinadən hesablamasına görə, bu göstərici avqustun sonu ilə müqayisədə 259,3 milyon manat və ya 12,2 faiz artıb. Avqustun sonunda sözügedən sektorda fəaliyyət göstərən hüquqi şəxslərə kredit qoyuluşlarının ümumi həcmi 2 milyard 122,7 milyon manat olub.

Sentyabrın sonuna kredit portfelinin 1 milyard 353 milyon manatı özəl müəssisələrin, 1 milyard 29 milyon manatı isə dövlət mülkiyyətində olan müəssisələrin payına düşüb. Avqustun sonu ilə müqayisədə özəl müəssisələrə kredit qoyuluşları 25,3 milyon manat, dövlət müəssisələrinə ayrılan kreditlər isə 234 milyon manat artıb.

Beləliklə, sentyabr ayında kredit qoyuluşlarındakı artımın əsas hissəsi dövlət mülkiyyətində olan müəssisələrin payına düşüb. Dövlət müəssisələrinə verilən kreditlərin ümumi portfeldəki payı təxminən 43,2 faizə, özəl müəssisələrin payı isə 56,8 faizə çatıb.

Kreditlərin müddətlər üzrə bölgüsünə nəzər saldıqda, uzunmüddətli maliyyələşmənin üstünlük təşkil etdiyi görünür. Belə ki, sentyabrın sonuna uzunmüddətli kreditlərin həcmi 2 milyard 47,8 milyon manat təşkil edib. Bu, ümumi kredit portfelinin təxminən 86 faizinə bərabərdir. Avqustun sonu ilə müqayisədə uzunmüddətli kreditlər 236,2 milyon manat və ya 13 faiz artıb.

Uzunmüddətli kreditlərin 1 milyard 29 milyon manatı dövlət mülkiyyətində olan müəssisələrə, 1 milyard 18,8 milyon manatı isə özəl müəssisələrə verilib. Maraqlıdır ki, dövlət müəssisələrinin uzunmüddətli kreditləri avqust ayı ilə müqayisədə 234,6 milyon manat artdığı halda, özəl müəssisələr üzrə bu göstərici 3,2 milyon manat yüksəlib.

Qısamüddətli kreditlərin həcmi isə sentyabrın sonunda 334,2 milyon manat olub. Bu, avqust ayının sonundakı 311,1 milyon manatla müqayisədə 23,1 milyon manat və ya 7,4 faiz çoxdur. Qısamüddətli kreditlərin demək olar ki, hamısı özəl müəssisələrin payına düşüb. Dövlət mülkiyyətində olan müəssisələrə bu kateqoriya üzrə kredit ayrılmayıb.

Valyuta strukturunda da müəyyən dəyişikliklər qeydə alınıb. Belə ki, qısamüddətli kreditlərin 305,5 milyon manatı milli valyutada, 28,7 milyon manatı isə xarici valyutada olub. Avqustun sonu ilə müqayisədə manatla verilən qısamüddətli kreditlər 10,2 faiz artıb, xarici valyutada olan kreditlər isə 15,1 faiz azalıb.

Uzunmüddətli kreditlərdə isə xarici valyutanın həcmi daha sürətlə artıb. Sentyabrın sonunda bu kateqoriya üzrə xarici valyutada kreditlər 1 milyard 203,3 milyon manat təşkil edib. Bu, avqust ayının sonundakı 972,1 milyon manatla müqayisədə 231,2 milyon manat və ya 23,8 faiz çoxdur.

Uzunmüddətli manat kreditlərinin həcmi isə 839,5 milyon manatdan 844,6 milyon manata yüksəlib. Xarici valyutada olan uzunmüddətli kreditlərin artımında əsas pay dövlət mülkiyyətindəki müəssisələrə məxsus olub. Həmin müəssisələrin bu kateqoriya üzrə kreditləri 773,5 milyon manatdan 1 milyard 8,1 milyon manata çatıb.

İllər üzrə dinamika

Mərkəzi Bankın statistik məlumatları tikinti və inşaat sektorunda fəaliyyət göstərən hüquqi şəxslərin kredit portfelinin son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə genişləndiyini göstərir.

Belə ki, 2022-ci ilin sonunda bu sektora kredit qoyuluşlarının ümumi həcmi 834,8 milyon manat, 2023-cü ildə 865,5 milyon manat, 2024-cü ildə 1 milyard 91,6 milyon manat, 2025-ci ildə isə 1 milyard 307,1 milyon manat təşkil edib.

Beləliklə, 2025-ci ilin sonu ilə müqayisədə 2026-cı ilin sentyabrının sonuna kredit portfeli təxminən 82,3 faiz böyüyüb. 2022-ci ilin sonu ilə müqayisədə isə artım 1,5 milyard manatdan çox olub.

Diqqətçəkən məqamlardan biri də kredit portfelinin strukturunda dövlət müəssisələrinin xüsusi çəkisinin artmasıdır. Belə ki, 2025-ci ilin sonunda dövlət mülkiyyətində olan müəssisələrə kredit qoyuluşları cəmi 26,8 milyon manat olduğu halda, 2026-cı ilin sentyabrının sonunda bu göstərici 1 milyard 29 milyon manata yüksəlib.

Qeyd edək ki, statistik göstəricilər bank olmayan kredit təşkilatları tərəfindən verilmiş vaxtı keçmiş kreditlər nəzərə alınmadan formalaşdırılıb.