Bakı. Trend:
FIFA əsas sosial media platformalarındakı qarşılıqlı əlaqələri təhlil edən hesabat dərc edib
Bu yay Kanada, ABŞ və Meksikada keçirilən Dünya çempionatı həm meydanda, həm də meydandan kənarda mübahisələrlə yadda qalıb. Sosial şəbəkələrdə futbolçulara və milli komandalara ünvanlanan təhqiramiz şərhlər və mesajlar kəskin artıb. Bəs hansı komandalar daha çox hədəfə alınıb və bu onlayn hücumlara nə səbəb olub?
FIFA-nın hesabatında turnir zamanı, iyunun 9-dan iyulun 20-dək baş verən bu hallar təhlil edilib. Monitorinq 1 606 nəfəri, o cümlədən 1 248 futbolçunu, 188 məşqçi və texniki heyət üzvünü, 170 matç rəsmisini, həmçinin turnirdə iştirak edən 48 milli komandanın hesablarını əhatə edib. Ümumilikdə, 17,1 milyon paylaşım və şərh araşdırılıb. Onlardan 477 217-si mümkün onlayn təhqir və hücumları aşkar etmək üçün nəzərdə tutulan FIFA-nın Threat Matrix süni intellekt sistemi tərəfindən işarələnib və daha sonra insanlar tərəfindən nəzərdən keçirilib.
Instagram, TikTok, Facebook və X platformalarında monitorinq aparılan şəxslər arasında ən çox hədəfə alınanlar Fransa futbolçuları olub. Onlara ünvanlanan təhqiramiz paylaşım və şərhlərin sayı 18 000-i ötüb. Hesabatda bildirilir ki, fransalı futbolçulara qarşı hücumların 33 faizi irqçi xarakter daşıyıb. Bu hücumlarda çox vaxt bəzi idmançıların vətəndaşlığına və Avropa mənşəli olmamalarına istinad edilib. Fransa, həmçinin futbolçularının ən çox homofob hücumlara məruz qaldığı milli komandalar arasında yer alıb.
Hesabatda milliyyəti açıqlanmayan bir futbolçunun təhqirlərin əsas hədəfi olduğu da müəyyən edilib. Həmin futbolçuya 10 000-dən çox təhqiramiz mesaj ünvanlanıb. Hücumların təxminən 40 faizi irqçi xarakter daşıyıb. Bu şəxs, həmçinin homofob, seksist və transfob məzmunlu mesajların əsas hədəfi olub. İctimaiyyətə tanınmış bir şəxsin ona qarşı söylədiyi irqçi fikirlərin internetdə yayılmasından sonra təhqirlərin sayı əhəmiyyətli dərəcədə artıb.
2026-cı il iyulun 19-da, bazar günü, Nyu-York yaxınlığındakı Nyu-Cersi ştatının İst-Ruterford şəhərində İspaniya ilə Argentina arasında keçirilən Dünya çempionatının final matçında argentinalı Kristian Romero (13) ispaniyalı Aleks Baena (15) ilə top uğrunda mübarizə aparır.
Milli komandaların sosial şəbəkə hesabları arasında ən çox hədəfə alınan Argentina olub. Hücumlara ümumi təhqirlər, korrupsiya ittihamları və ksenofob mesajlar daxil olub. Çoxsaylı şərhlərdə komandaya hakimlər, FIFA və VAR tərəfindən üstünlük verildiyi iddia edilib. Argentina millisi idman rəqabətindən və hakim qərarları ilə bağlı mübahisələrdən qaynaqlanan insidentlərə görə də tənqid olunub.
Hesabatda onlayn düşmənçiliyin konkret bir səbəbi göstərilməsə də, mümkün izahlar arasında İngiltərə ilə tarixi rəqabət, hakim qərarları ətrafındakı mübahisələr və bəzi istifadəçilər arasında Argentina millisinə xüsusi imtiyazlar verildiyi barədə geniş yayılmış fikir yer alır. Ayrı-ayrı futbolçulara qarşı hücumların sayına görə tərtib olunan reytinqdə argentinalılar dördüncü yerdə qərarlaşıblar.
Ümumilikdə ən çox hədəfə alınan futbolçular arasında yeddinci yerdə qərarlaşan Norveç futbolçuları isə fərdi oyunçulara qarşı yönələn zorakı hücumların sayına görə siyahıya başçılıq ediblər. Hesabatda bildirilir ki, Norveçin 1/16 final mərhələsində Braziliya üzərində qələbəsindən sonra təhqir və hücumlar artıb.
Milli komandaların rəsmi hesabları isə ksenofob hücumlara məruz qalıb. Bu baxımdan Cənubi Afrika, Argentina və İngiltərə milli komandaları xüsusilə fərqlənib. Ayrı-ayrı futbolçulara qarşı hücumların sayına görə britaniyalı futbolçular fransalılardan sonra ikinci yerdə qərarlaşıblar. Əsasən irqçi və ksenofob xarakterli təhqirlər bəzi oyunçuların milli mənsubiyyətini və mənşəyini hədəfə alıb. Korrupsiya ittihamları da geniş yayılıb.
Matç rəsmiləri də son dərəcə çoxsaylı hücumlara məruz qalıblar və ən çox təhqir edilən şəxslər arasında səkkizinci yeri tutublar. Onlara ünvanlanan təhqirlərin ən böyük hissəsini — 45 faizini — oyunların nəticələrinin saxtalaşdırılması və korrupsiya ittihamları təşkil edib. Bu hücumların bir çoxunda zorakılıq məzmunu olub.
Ən ağır və narahatedici hallar sayılan 4-cü səviyyəli hücumlar nəzərə alındıqda, əsas hədəfin məhz matç rəsmiləri olduğu müəyyən edilib. Onlar turnir zamanı aşkarlanan bütün 4-cü səviyyəli hücum hallarının 21 faizini təşkil ediblər, halbuki monitorinqə daxil edilən şəxslərin ümumi sayında payları cəmi 10 faiz olub.
Bu göstəriciyə matç rəsmilərinə qarşı qeydə alınmış, şəxsi məlumatların razılıq olmadan yayılmasını nəzərdə tutan 100-dən çox əlavə doxxing cəhdi daxil deyil. Bu cəhdlərlə bağlı 13 000-dən çox mesaj və zəng qeydə alınıb. Doxxing halları da daxil olmaqla, turnirlə əlaqəli bütün məzmun nəzərə alındıqda, matç rəsmiləri 4-cü səviyyəli hücum hallarının 71 faizində hədəfə çevriliblər.