Bakı. Trend:
Bu ilin yanvar-may aylarında Naxçıvan Muxtar Respublikasının xarici ticarət dövriyyəsi 58,773 milyon ABŞ dolları təşkil edib.
Bu barədə Naxçıvanın Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatında bildirilib.
Məlumata görə, bu, 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 20,3% çoxdur.
Hesabat dövründə muxtar respublika üzrə 5,850 milyon ABŞ dolları dəyərində ixrac, 52,922 milyon ABŞ dolları məbləğində isə idxal əməliyyatları həyata keçirilib.
Bu göstəricilər 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə müvafiq olaraq 23,3% və 20% artıb.
Dövlət Gömrük Komitəsinin son hesabatına əsasən isə, bu ilin yanvar-aprel aylarında Azərbaycan xarici ölkələrlə 17,403 milyard ABŞ dolları dəyərində ticarət əməliyyatı aparıb. Bu, ötən ilin eyni dövrünə nisbətən 485 milyon dollar və ya 2,9% çoxdur.
Xarici ticarət dövriyyəsinin 11,9 milyard ABŞ dolları ixracın, 5,5 milyard ABŞ dolları isə idxalın payına düşüb. Son 1 ildə ixrac 3,1 milyard ABŞ dolları və ya 35,2% artıb, idxal isə 2,6 milyard ABŞ dolları və ya 32,1% azalıb.
Yekunda xarici ticarətdə 6,354 milyard dollarlıq müsbət saldo yaranıb ki, bu da ötən ilin eyni dövründəki göstərici ilə müqayisədə 5,7 milyard ABŞ dolları və ya 9,7 dəfə çoxdur.
Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsi son illərdə dinamik inkişaf nümayiş etdirərək ölkənin iqtisadi strukturunda mühüm yer tutur. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, 2025-ci ildə Azərbaycan 180-ə yaxın ölkə ilə ticarət əməliyyatları həyata keçirib, 128 ölkəyə məhsul ixrac olunub, 170 ölkədən isə idxal həyata keçirilib. İl üzrə ümumi xarici ticarət dövriyyəsi təxminən 48,9 milyard ABŞ dolları təşkil edib və bu göstəricinin yarısı ixracın, yarısı isə idxalın payına düşüb.
Xarici ticarət strukturunda əsas pay enerji məhsullarına məxsusdur. Neft və qaz ixracı ölkənin əsas valyuta gəlirlərini formalaşdırmaqla yanaşı, Azərbaycanın Avropa və regional bazarlara enerji təchizatında rolunu daha da gücləndirir. Bununla yanaşı, qeyri-neft sektoru üzrə ixracın mərhələli şəkildə artması müşahidə olunur; xüsusilə kənd təsərrüfatı, kimya və sənaye məhsulları xarici bazarlarda daha geniş yer almağa başlayır.
Ticarət tərəfdaşlarının coğrafiyası da kifayət qədər genişdir və Azərbaycan Avropa İttifaqı ölkələri, Türkiyə, Rusiya, Çin və Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə aktiv iqtisadi əlaqələr saxlayır. Bu əlaqələr həm ikitərəfli ticarət, həm də nəqliyyat və tranzit layihələri vasitəsilə daha da möhkəmlənir. Son illərdə ölkənin xarici ticarət strategiyasında mühüm istiqamətlərdən biri də nəqliyyat və logistika dəhlizlərinin inkişafıdır. Orta Dəhliz, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu və Xəzər hövzəsi üzərindən tranzit imkanlarının genişləndirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq ticarətdə rolunu artırır.
Qeyri-neft sektorunun genişlənməsi və logistika imkanlarının mərhələli şəkildə yaxşılaşması da xarici ticarətin dinamikasına əlavə təkan verir. Azərbaycan hazırda 170-dən çox ölkə ilə ticarət əlaqələrini davam etdirir və ixracın strukturunda qeyri-neft məhsullarının payı tədricən artır.
Bu kontekstdə dövlət səviyyəsində qeyri-neft ixracının stimullaşdırılması və Naxçıvandan daşınmanın dəstəklənməsi ilə bağlı yeni mexanizm təsdiqlənib. Prezident İlham Əliyevin imzaladığı Fərmana əsasən, Azərbaycan mənşəli qeyri-neft-qaz məhsullarının ixracı zamanı daşınma xərclərinin bir hissəsi dövlət büdcəsi hesabına kompensasiya ediləcək. Dəstək mexanizmi daşıma növündən asılı olaraq fərqli faizlərlə hesablanacaq və avtomobil, dəmir yolu, hava və dəniz nəqliyyatı vasitələri ilə həyata keçirilən ixrac əməliyyatlarına şamil olunacaq.
Eyni zamanda Naxçıvan Muxtar Respublikasında istehsal olunan məhsulların ölkənin digər bölgələrinə daşınmasına görə də 70 faizədək dövlət dəstəyi nəzərdə tutulur. Yeni qaydalar 2026-cı ilin sentyabrından qüvvəyə minəcək və 2036-cı ilədək tətbiq olunacaq.
Beləliklə, həm ümumi ticarət dövriyyəsinin artması, həm də ixracın stimullaşdırılmasına yönəlmiş yeni dəstək mexanizmləri Azərbaycanın xarici ticarət potensialının daha da gücləndirilməsinə və qlobal iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsinə xidmət edir.