Bakı.Trend:

Amerikan investisiya nəhəngi "Apollo Global Management" Trans-Anadolu Qaz Boru Kəməri (TANAP) üzrə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR) ilə imzaladığı sazişin bəzi təfərrüatlarını açıqlayıb.

Bu barədə Trend xəbər verir.

""Apollo Funds" Cənub Qaz Dəhlizinin əsas komponenti olan TANAP-da SOCAR-a məxsus paya sahib olan törəmə quruma 1 milyard ABŞ dolları həcmində investisiya yatırıb”, – deyə şirkətin sosial şəbəkələrdə yaydığı məlumatda bildirilir.

Bu sövdələşmə "Apollo"nun Avropanın enerji infrastrukturuna yönəltdiyi növbəti iri investisiyadır. Son bir ildə şirkət Böyük Britaniyada külək və nüvə enerjisi layihələri, Almaniyada elektrik şəbəkəsi infrastrukturunun genişləndirilməsi, həmçinin Cənubi Avropa ölkələrində qaz nəqli aktivləri daxil olmaqla, Avropa üzrə strateji enerji aktivlərinə 16 milyard ABŞ dollarından çox vəsait yatırıb.

Qeyd edək ki, 2026-cı il Bakı Enerji Həftəsi çərçivəsində SOCAR və Apollo TANAP layihəsi üzrə strateji əməkdaşlıq rəsmiləşdiriblər.

İmzalanmış sazişə əsasən, Apollo TANAP-da "SOCAR Türkiye"yə məxsus 7 faizlik paya sahib olan holdinq şirkətində azlıq təşkil edən və nəzarət hüququ verməyən pay əldə edib. Sənədi SOCAR-ın prezidenti Rövşən Nəcəf və "Apollo"nun idarəedici direktoru Conatan Barr imzalayıblar.

Paralel olaraq tərəflər enerji maliyyələşdirilməsi sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsinə dair anlaşma memorandumu da imzalayıblar. Sənəd TANAP üzrə mövcud maliyyələşdirmənin 300 milyon ABŞ dollarınadək artırılmasını, həmçinin SOCAR qrupunun digər aktivlərinin maliyyələşdirilməsi imkanlarının araşdırılmasını nəzərdə tutur.

Sövdələşmə Avropanın enerji təchizatı mənbələrinin şaxələndirilməsi və enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi istiqamətində səylərinin davam etdiyi bir dövrdə beynəlxalq kapitalın strateji qaz nəqli infrastrukturlarına artan marağını əks etdirir.

"Apollo"nun hazırkı investisiyası 2025-ci ildə bağlanmış oxşar sövdələşmədən sonra həyata keçirilib. Ötən ilin mart ayında bp və "Apollo" elan etmişdilər ki, "Apollo" TANAP-da 12 faizlik paya sahib olan "BP Pipelines (TANAP) Ltd." (bp TANAP) şirkətində 25 faizlik, nəzarət hüququ verməyən pay əldə edib.

Həmin sövdələşmənin dəyəri təxminən 1 milyard ABŞ dolları olub və bp-nin aktivlərin satışı proqramının bir hissəsini təşkil edib. Bununla yanaşı, bp TANAP üzərində nəzarəti, eləcə də layihədə idarəetmə hüquqları daxil olmaqla uzunmüddətli kommersiya və strateji maraqlarını qoruyub saxlayıb.

TANAP qazı Şahdəniz yatağının işlənməsinin ikinci mərhələsindən Gürcüstan–Türkiyə sərhədindən Türkiyənin qərb sərhədinədək nəql edir. Qaz kəmərinin tikintisinin ümumi dəyəri 7 milyard ABŞ dollarından az olub.

Ötürücülük gücünün ildə 24 milyard kubmetrə çatdırılması üçün əlavə kompressor stansiyalarının tikintisi tələb olunur. Layihə üzrə nəzərdə tutulan 31 milyard kubmetrlik gücə nail olmaq üçün isə ümumilikdə yeddi kompressor stansiyasının istismara verilməsi zəruridir.

Azərbaycan Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, 2026-cı ilin birinci rübündə TANAP vasitəsilə Türkiyəyə Azərbaycan qazının tədarükü 1,5 milyard kubmetr təşkil edib. Bu göstərici ötən ilin eyni dövründə 1,4 milyard kubmetr olub. Beləliklə, bu marşrut üzrə qaz ixracı illik ifadədə 7,1 faiz artıb.

"Apollo"nun TANAP-la əlaqəli struktura əlavə 1 milyard ABŞ dolları investisiya yatırmaq qərarı təkcə bir korporativ sövdələşmənin hüdudlarından kənara çıxan əhəmiyyət daşıyır.

İlk növbədə, bu, beynəlxalq maliyyə bazarlarının Cənub Qaz Dəhlizinə etimadının ciddi göstəricisidir. Avropa ölkələrinin enerji resursları təchizatını şaxələndirməyə və məhdud sayda təchizatçılardan asılılığı azaltmağa çalışdığı bir şəraitdə TANAP uzunmüddətli müqavilələr və sabit tələblə təmin olunmuş azsaylı iri infrastruktur layihələrindən biri olaraq qalır.

Saziş həm də göstərir ki, iri institusional investorlar qlobal enerji keçidi şəraitində belə qaz nəqli infrastrukturunu cəlbedici aktivlər sinfi kimi qiymətləndirməyə davam edirlər. "Apollo"nun həm bp-nin payına, həm də SOCAR strukturuna yatırdığı investisiyalar beynəlxalq kapitalın Cənub Qaz Dəhlizini proqnozlaşdırıla bilən pul axınlarına və yüksək strateji əhəmiyyətə malik layihə kimi qəbul etdiyini nümayiş etdirir.

SOCAR üçün bu razılaşma şirkətin əsas xarici aktivlərindən biri üzərində nəzarəti itirmədən əlavə kapital cəlb etməyə imkan verir. Boru kəmərindəki payın deyil, holdinq strukturundakı azlıq payının satılması aktivin dəyərinin bir hissəsinin monetizasiya edilməsinə və eyni zamanda layihə üzərində strateji təsirin qorunmasına şərait yaradır.

Sazişin imzalanma vaxtı da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və Avropa İttifaqı Avropaya qaz tədarükünün artırılması imkanlarını müzakirə etməyə davam edir və Cənub Qaz Dəhlizinin ötürücülük qabiliyyətinin genişləndirilməsi bu strategiyanın əsas elementlərindən biri hesab olunur. TANAP üçün əlavə maliyyələşdirməni və SOCAR-ın digər aktivlərinə vəsait cəlb edilməsi imkanını nəzərdə tutan memorandum "Apollo"nun Azərbaycan şirkəti ilə əməkdaşlığı uzunmüddətli tərəfdaşlıq kimi qiymətləndirdiyini göstərir.

İnvestisiyanın həyata keçirildiyi dövr də diqqət çəkir. TANAP hazırkı 16 milyard kubmetrlik gücdən 24 milyard, daha sonra isə 31 milyard kubmetrlik mərhələyə keçidə yaxınlaşır. Bunun üçün kompressor stansiyalarına və əlaqəli infrastruktura əhəmiyyətli investisiyalar tələb olunacaq. Bu baxımdan beynəlxalq kapitala çıxış layihənin gələcək genişlənməsinin əsas amillərindən birinə çevrilir.

Ümumilikdə, "Apollo"nun TANAP-la bağlı bp və SOCAR strukturlarına yatırdığı investisiyaların həcmi artıq təxminən 2 milyard ABŞ dollarına çatıb. Bu isə dünyanın ən iri investisiya fondlarının Cənub Qaz Dəhlizini sadəcə enerji layihəsi kimi deyil, uzun illər ərzində strateji əhəmiyyətini qoruyacaq ümumavropa miqyaslı infrastruktur marşrutu kimi qiymətləndirdiyini göstərən mühüm indikator hesab olunur.